Newsletter tháng 2/2026: Đỉnh phụ tải, thị trường carbon và giai đoạn vận hành mới

Tháng 2/2026 cho thấy một bức tranh rõ nét hơn về trạng thái vận hành của hệ thống điện Việt Nam. Nếu giai đoạn trước tập trung vào mở rộng công suất năng lượng tái tạo, thì các diễn biến trong tháng này phản ánh yêu cầu cao hơn: độ tin cậy cung ứng, kỷ luật triển khai hạ tầng và cơ chế thị trường đối với phát thải. Đỉnh phụ tải tăng mạnh, lưu trữ năng lượng được nhìn nhận như cấu phần hỗ trợ hệ thống, và thị trường carbon bắt đầu đi vào cơ chế vận hành là những điểm nhấn nổi bật.

Đỉnh phụ tải tối và áp lực độ tin cậy

Ngày 05/02/2026, hệ thống điện quốc gia ghi nhận công suất cực đại trong ngày đạt khoảng 47.641 MW vào lúc 18 giờ 15 phút. Mức đỉnh này xuất hiện trong bối cảnh nhu cầu tiêu thụ tăng trở lại sau kỳ nghỉ Tết, đồng thời phản ánh xu hướng phụ tải tập trung mạnh vào khung giờ cuối ngày.

Dữ liệu vận hành đầu tháng cho thấy sự khác biệt rõ giữa phụ tải ban ngày và buổi tối. Điện mặt trời, bao gồm cả trang trại và mái nhà, đóng vai trò giảm tải vào buổi trưa, khi công suất toàn hệ thống đạt khoảng 30 GW. Tuy nhiên, vào cao điểm tối – thời điểm công suất toàn hệ thống vượt 35 GW – nguồn điện mặt trời gần như không còn đóng góp. Phần gánh tải chủ yếu vẫn đến từ nhiệt điện than, thủy điện, khí và một phần nhập khẩu. Thực tế này đặt ra một yêu cầu ngày càng rõ đối với thị trường: năng lượng tái tạo không chỉ được đánh giá qua tổng công suất lắp đặt, mà qua khả năng tích hợp và đảm bảo cung ứng trong các khung giờ đỉnh. Với khối sản xuất công nghiệp, nơi gián đoạn điện có thể ảnh hưởng trực tiếp tới chuỗi cung ứng, yếu tố độ tin cậy đang trở thành tiêu chí trọng yếu.

Chính sách bảo đảm điện cao điểm và nút thắt hạ tầng

Giữa tháng 2, cơ quan quản lý ban hành chỉ thị về việc triển khai giải pháp bảo đảm cung cấp điện trong cao điểm năm 2026 và giai đoạn 2027–2030. Nội dung tập trung vào thúc đẩy tiến độ các dự án nguồn và lưới điện, siết chặt kỷ luật vận hành và tăng cường phối hợp giữa các đơn vị liên quan.

Song song với đó, các cuộc làm việc giữa tập đoàn điện lực và địa phương nhằm tháo gỡ vướng mắc giải phóng mặt bằng cho các dự án lưới điện tiếp tục được đẩy mạnh. Điều này cho thấy, trong bối cảnh nhu cầu điện dự báo tăng trên 15% năm 2026 do sự mở rộng của ngành bán dẫn, trí tuệ nhân tạo và công nghiệp công nghệ cao, hạ tầng truyền tải đang trở thành điểm then chốt quyết định tính bền vững của hệ thống.

Ở góc độ tiêu dùng, ngành điện cũng lưu ý khả năng hóa đơn điện tháng 2 tăng do thời tiết rét đậm và độ ẩm cao khiến nhu cầu sử dụng thiết bị điện gia tăng. Dù mang tính thời điểm, đây là tín hiệu cho thấy phụ tải ngày càng nhạy cảm với yếu tố thời tiết và hành vi tiêu dùng.

Rà soát dự án FIT và tái lập kỷ cương thị trường

Một diễn biến đáng chú ý trong tháng là việc yêu cầu các địa phương rà soát, xử lý các dự án năng lượng tái tạo hưởng cơ chế giá FIT còn tồn đọng. Động thái này được xem là bước đi nhằm làm rõ tình trạng pháp lý của các dự án kéo dài nhiều năm, đồng thời tái lập trật tự thị trường.

Việc khơi thông các dự án này không chỉ có ý nghĩa về mặt công suất, mà còn tác động tới niềm tin đầu tư và môi trường cạnh tranh trong lĩnh vực năng lượng tái tạo.

Carbon đi vào cơ chế vận hành

Tháng 2 cũng đánh dấu bước tiến quan trọng khi hệ thống đăng ký quốc gia về hạn ngạch phát thải và tín chỉ carbon được ban hành quy định vận hành cụ thể. Cơ chế mới cho phép quản lý tập trung, đăng ký, chuyển giao và bù trừ hạn ngạch phát thải theo quy trình rõ ràng. Carbon, từ chỗ là cam kết chính sách trong các diễn đàn quốc tế, đang dần trở thành biến số có thể định lượng và ghi nhận trong hệ thống quản lý quốc gia. Khi phát thải được quy đổi thành nghĩa vụ hoặc chi phí tuân thủ, nhu cầu về dữ liệu năng lượng chính xác và minh bạch sẽ tăng lên đáng kể, đặc biệt trong các ngành xuất khẩu.

Khu công nghiệp xanh và mô hình dịch vụ năng lượng tích hợp

Một điểm sáng khác trong tháng là xu hướng tích hợp dịch vụ năng lượng tại các khu công nghiệp. Hợp tác giữa các nhà phát triển hạ tầng lớn nhằm xây dựng hệ sinh thái năng lượng xanh – bao gồm điện mặt trời mái nhà, lưu trữ, bán lẻ điện và hạ tầng sạc xe điện – phản ánh sự dịch chuyển từ mô hình lắp đặt đơn lẻ sang cung cấp giải pháp tổng thể.

Điện sạch trong bối cảnh này không chỉ là nguồn cung bổ sung, mà trở thành một phần cấu trúc hạ tầng của khu công nghiệp sinh thái. Sự tham gia của các địa phương với mục tiêu cụ thể về công suất điện mặt trời tự sản – tự tiêu cũng cho thấy điện tái tạo đang được đưa vào tiêu chí đánh giá năng lực cạnh tranh của khu công nghiệp.

Việc Việt Nam trở thành quốc gia liên kết của Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) trong tháng 2 càng củng cố kỳ vọng về việc tiếp cận dữ liệu, kinh nghiệm và khung chính sách toàn cầu, góp phần nâng cao chất lượng điều hành hệ thống điện trong dài hạn.

SolarBK: Khép 2025 bằng năng lực thực thi: Bước vào 2026 với quy mô tích hợp

Trong bối cảnh thị trường chuyển sang giai đoạn vận hành thực chất, hoạt động của SolarBK cuối năm 2025 và đầu năm 2026 phản ánh rõ xu hướng triển khai gắn với hiệu quả vận hành.

Cuối năm 2025, SolarBK đồng thời hoàn tất và đưa vào vận hành nhiều dự án tại TP.HCM, Quảng Ngãi, Quảng Trị, Huế và Bình Dương. Dự án HDTC tại TP.HCM chính thức COD ngày 31/12/2025, trong khi các công trình tại PNS Chun (Quảng Ngãi), MDF Gỗ Quảng Trị, Mikado Huế và Tessellation Bình Dương được triển khai tại các cơ sở sản xuất quy mô lớn.

Năm 2025, SolarBK hoàn thành 205 MWp với 38 dự án trải rộng nhiều lĩnh vực từ sản xuất công nghiệp, dệt may, vật liệu xây dựng đến thương mại – dịch vụ. Các dự án quy mô lớn như 30,72 MWp tại VinFast Hải Phòng và 7,5 MWp tại LEGO Bình Dương, đạt tiêu chuẩn công trình xanh quốc tế, cho thấy điện mặt trời đã trở thành một phần trong cấu trúc năng lượng dài hạn của các tổ hợp sản xuất hiện đại. Bước sang năm 2026, SolarBK đang triển khai hơn 90 MWp điện mặt trời và 185 MWh lưu trữ năng lượng, đồng thời tham gia một tổ hợp điện mặt trời – BESS quy mô lớn. Điểm đáng chú ý không chỉ nằm ở công suất, mà ở năng lực tích hợp công nghệ, quản trị rủi ro và duy trì vận hành ổn định 24/7 – những yêu cầu gắn trực tiếp với chuỗi sản xuất toàn cầu.

Sự chuyển dịch này cho thấy vai trò của SolarBK không dừng ở triển khai EPC, mà tiến tới cung cấp giải pháp hạ tầng năng lượng tích hợp, nơi điện mặt trời, lưu trữ và dữ liệu vận hành được kết nối trong một cấu trúc quản trị thống nhất.

Nhận định tháng 2/2026

Nhìn tổng thể, tháng 2/2026 phản ánh ba xu hướng chính: đỉnh phụ tải tối gia tăng buộc hệ thống chú trọng độ tin cậy; lưu trữ năng lượng dần được nhìn nhận như yếu tố hỗ trợ điều phối nguồn; và thị trường carbon chuyển từ định hướng sang cơ chế vận hành cụ thể.

Chuyển dịch năng lượng tại Việt Nam vì vậy đang bước sang giai đoạn được đo bằng khả năng vận hành, dữ liệu và kỷ luật triển khai, thay vì chỉ bằng tổng công suất lắp đặt. Trong bối cảnh nhu cầu điện tiếp tục tăng và yêu cầu giảm phát thải ngày càng rõ ràng, bài toán của hệ thống không còn nằm ở “có bao nhiêu điện”, mà ở “điện được cung ứng như thế nào và với mức độ tin cậy ra sao”.