SolarBK tại Smart Factory 2026: Định nghĩa lại “tự chủ năng lượng”

Chuyển đổi sang năng lượng sạch đang trở thành một phần trong bài toán ESG và Net Zero của doanh nghiệp sản xuất. Nhưng giữa yêu cầu giảm phát thải và áp lực dành vốn cho hoạt động cốt lõi, nhà máy nên đầu tư thế nào? Tại Smart Factory 2026, SolarBK đặt lại khái niệm “tự chủ năng lượng”: không nhất thiết phải tự đầu tư hay độc lập hoàn toàn với lưới điện, mà quan trọng là doanh nghiệp có thể kiểm soát tốt hơn chi phí, nguồn năng lượng, phát thải và rủi ro vận hành – từ đó chủ động hơn cho tăng trưởng. 

Ngày 02/10, tại Hội thảo “Tiêu chuẩn ESG và các giải pháp thực thi Net Zero tại nhà máy 2026”, bà Nguyễn Thùy Ngân – Giám đốc Thương hiệu & Phát triển Bền vững SolarBK trình bày chủ đề “Tự chủ năng lượng sạch: Lợi thế cạnh tranh mới của nhà máy Việt trong kỷ nguyên CBAM & ESG”.

Thay vì bắt đầu bằng câu hỏi quen thuộc “nhà máy nên lắp bao nhiêu MWp điện mặt trời?”, phần trình bày đặt vấn đề ở một tầng rộng hơn: khi năng lượng đồng thời tác động đến chi phí, phát thải, tính liên tục của sản xuất và yêu cầu từ khách hàng, doanh nghiệp cần nhiều hơn một hệ thống năng lượng tái tạo. Điều quan trọng là khả năng kiểm soát toàn bộ bài toán năng lượng.
Theo cách tiếp cận được đưa ra tại Smart Factory 2026, “tự chủ năng lượng” không đơn thuần là off-grid – độc lập với lưới điện. Tự chủ nằm ở khả năng doanh nghiệp từng bước kiểm soát bốn vấn đề: cần bao nhiêu năng lượng, năng lượng đến từ đâu, sử dụng vào thời điểm nào và mức độ “sạch” của nguồn năng lượng đó có thể được đo lường, chứng minh ra sao.

Không có một cấu hình năng lượng tiêu chuẩn cho mọi nhà máy. Cơ sở có phụ tải lớn vào ban ngày có thể phù hợp với điện mặt trời; nhà máy vận hành liên tục cần phối hợp nhiều nguồn; doanh nghiệp có công suất đỉnh lớn có thể cần BESS; trong khi các nhà cung ứng quốc tế còn phải đáp ứng yêu cầu về phát thải và truy xuất nguồn gốc năng lượng.

Vì vậy, bài toán đúng không phải là lắp được bao nhiêu MWp, mà là cấu hình nào tạo ra giá trị cao nhất trong suốt vòng đời nhà máy.
Cấu hình đó có thể kết hợp điện lưới, điện mặt trời, lưu trữ, mua bán điện trực tiếp và công cụ quản trị năng lượng tùy theo đặc điểm phụ tải và mục tiêu vận hành. Quan trọng không phải có càng nhiều công nghệ càng tốt, mà là đúng cấu hình, đúng thời điểm và đúng mô hình đầu tư. ESCO: Khi năng lượng sạch không nhất thiết tạo thêm áp lực vốn

Với doanh nghiệp sản xuất, vốn còn phải dành cho máy móc, dây chuyền, nguyên vật liệu và mở rộng công suất. Vì vậy, chuyển đổi xanh không chỉ cần giải pháp công nghệ phù hợp mà còn cần cấu trúc đầu tư phù hợp.

Một trong những mô hình được phân tích tại Smart Factory 2026 là ESCO (Energy Service Company). Thay vì doanh nghiệp phải bỏ một khoản vốn lớn để sở hữu hệ thống điện mặt trời, ESCO cho phép nhà máy sử dụng năng lượng sạch mà không phải tự bỏ vốn đầu tư ban đầu cho hệ thống, qua đó giữ nguồn lực tài chính cho hoạt động cốt lõi.

Nhưng ESCO không đơn thuần là “lắp điện mặt trời không cần vốn”. Trước khi đầu tư, các yếu tố từ phụ tải, điều kiện mái, yêu cầu kỹ thuật đến hiệu quả kinh tế phải được đánh giá và thẩm định. Cách tiếp cận này chuyển câu hỏi từ “doanh nghiệp có đủ tiền để đầu tư hay không?” sang “dự án có đủ hiệu quả để đáng đầu tư hay không?”

SEDO Vinako là trường hợp minh họa cho logic “Bắt đầu đúng bước. Chứng minh hiệu quả. Rồi mới mở rộng.” Giai đoạn 1 triển khai 1.624,7 kWp điện mặt trời theo mô hình ESCO; giai đoạn 2 mở rộng với 2.168,76 kWp điện mặt trời và 2.349 kWh BESS.

Sau hai giai đoạn, hệ thống đạt khoảng 3,8 MWp điện mặt trời kết hợp 2,3 MWh lưu trữ, dự kiến tạo 5,3 triệu kWh điện xanh/năm, tiết kiệm khoảng 4,6 tỷ đồng/năm, giảm khoảng 3.700 tấn CO₂/năm và tạo khoảng 5.300 I-REC/năm. Theo phương án được trình bày tại diễn đàn, vốn đầu tư ban đầu của khách hàng cho hệ thống là 0 đồng.
Giá trị của dự án vì thế không chỉ nằm ở tiền điện tiết kiệm. BESS giúp chủ động hơn về thời điểm sử dụng năng lượng; ESCO giảm áp lực vốn; việc thi công vẫn đảm bảo hoạt động sản xuất; còn I-REC hỗ trợ chứng minh nguồn gốc năng lượng tái tạo với khách hàng và chuỗi cung ứng. Đây cũng là cách tiếp cận “Tổng giá trị năng lượng”: nhìn một dự án không chỉ từ khoản tiết kiệm trực tiếp, mà cả khả năng giảm rủi ro và tạo thêm lợi thế kinh doanh. Tự chủ là có thêm quyền lựa chọn

Nếu ESCO giải bài toán vốn, hành trình tự chủ năng lượng còn mở rộng từ điện mặt trời đến BESS, I-REC và DPPA. Điện mặt trời tạo nguồn điện sạch tại chỗ; BESS tăng khả năng kiểm soát thời điểm sử dụng; I-REC hỗ trợ truy xuất nguồn gốc năng lượng; còn DPPA mở thêm lựa chọn về nguồn và đối tác năng lượng cho khách hàng sử dụng điện lớn.

Trường hợp Sonadezi Long Thành tiếp tục mở rộng tư duy từ một nhà máy sang hạ tầng khu công nghiệp. Khi quỹ mái, nguồn điện tái tạo và nhu cầu của nhiều khách hàng được kết nối, mái nhà không còn chỉ là không gian lắp điện mặt trời mà có thể trở thành một phần của tài sản năng lượng, tạo thêm giá trị cho hạ tầng công nghiệp.
Nhìn rộng hơn, từ ESCO, điện mặt trời, BESS, I-REC đến DPPA, điểm chung không nằm ở số lượng giải pháp doanh nghiệp sở hữu, mà ở quyền lựa chọn và mức độ kiểm soát ngày càng lớn đối với năng lượng.

“Tự chủ không phải tự làm tất cả. Tự chủ là giảm dần những phần mình không kiểm soát được.”

Sau hơn 20 năm phát triển trong lĩnh vực năng lượng sạch, vai trò SolarBK hướng tới vì thế không dừng ở việc đưa thêm MWp điện mặt trời lên mái nhà máy. Từ năng lực công nghệ và sản xuất của IREX đến điện mặt trời, lưu trữ, ESCO và các mô hình tiếp cận năng lượng mới, hệ sinh thái đang hướng đến một bài toán rộng hơn: giúp doanh nghiệp lựa chọn cấu hình năng lượng phù hợp với vận hành, nguồn lực tài chính và lộ trình tăng trưởng.

Bởi trong kỷ nguyên ESG và Net Zero, một nhà máy “xanh” hơn chưa chắc phải bắt đầu bằng việc đầu tư nhiều hơn. Nó có thể bắt đầu từ kiểm soát tốt hơn, lựa chọn đúng hơn và phân bổ nguồn lực hiệu quả hơn.

Đó cũng là cách SolarBK nhìn về tương lai của năng lượng: không chỉ tạo ra điện sạch, mà giúp doanh nghiệp chủ động hơn trong cách tạo ra, sử dụng, quản trị và gia tăng giá trị từ năng lượng.

Khi đó, năng lượng không còn chỉ là một khoản chi phí trên hóa đơn. Nó trở thành một phần của chiến lược vận hành, chiến lược tài chính và năng lực cạnh tranh dài hạn của doanh nghiệp.  

SMART FACTORY 2026 – TỪ TIÊU CHUẨN ĐẾN GIẢI PHÁP THỰC THI Hội thảo “Tiêu chuẩn ESG và các giải pháp thực thi Net Zero tại nhà máy” là Phiên 2 của Smart Factory 2026, trong khuôn khổ Triển lãm Công nghệ Quốc tế iTECH EXPO 2026, quy tụ các chuyên gia và lãnh đạo doanh nghiệp trao đổi về ESG, dữ liệu phát thải, hiệu quả năng lượng, kinh tế tuần hoàn, công nghệ, chuyển đổi số và các giải pháp thực thi Net Zero.